|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Teleskopy soczewkowe (reflektory)
Galileusz w swoich lunetach używał soczewek do zebrania, a następnie skupienia (zogniskowania) światła w ten sposób, aby powstały obraz zobaczyć przez okular. W tego typu teleskopach, zwanych reflektorami, soczewki obiektywu znajdujące się z przodu tuby tworzą tzw. obraz główny blisko dolnego końca teleskopu. Zwykła lornetka skalda się z dwóch reflektorów (lunetek skupiających światło) zmontowanych jeden obok drugiego.
Największy refraktor na świecie ma soczewki średnicy 1m. Znajduje się w Stanach Zjednoczonych w Obserwatorium Yerkesa. Soczewki ponadmetrowych rozmiarów były za grube i za ciężkie do zamontowania w teleskopie. Dużo łatwiej zbudować rzeczywiście duży teleskop lustrzany, więc refraktory wychodzą z użycia w astronomii, ale wielu amatorów do obserwowania nieba lubi używać małych refraktorów.
Teleskopy zwierciadlane (reflektory)
W 1663 roku James Gregory (1638-1675) wpadł na pomysł, aby jako obiektywu w teleskopie używać lustra zamiast soczewek. Wtedy światło byłoby zbierane i ogniskowane przez zakrzywione lustro, a nie przez układ ciężkich , szklanych soczewek. Obraz główny tworzy się z przodu lustra (w miejscu zwanym ogniskiem głównym), więc w teleskopie zwierciadlanym należy wstawić dodatkowe lustro, które skieruje obraz w bardziej dogodne miejsce do umieszczenia okularu.
W małych teleskopach światło jest często odbijane na bok przez małe, płaskie lusterko umieszczone w środku tuby. Tak zbudowane reflektory zwane są teleskopami w systemie Newtona na cześć sir Izaaka Newtona (1643-1727), który w 1668 roku skonstruował pierwszy teleskop zwierciadlany. W niektórych obecnie używanych teleskopach stosowana jest inna konstrukcja. Małe zakrzywione lustro umieszczone na górze tuby kieruje światło do lustra głównego do lustra głównego i dalej przez okrągły otwór w nim wycięty. W dużych teleskopach stosowane są także inne oryginalne ustawienia luster. W niektórych bardzo dużych teleskopach obserwator siedzi jakby w klatce podwieszonej w górnej części tuby teleskopu. Reflektory , zwłaszcza te największe, nie potrzebują zamkniętej obudowy. Często jest to jedynie szkielet nośny złożonych z metalowych rur, który utrzymuje lustra i instrumenty we właściwych miejscach. Największym na świecie reflektorem jest teleskop Kecka znajdujący się na Hawajach. Jego lustro głównie przypomina plaster miodu- skalda się z 36 połączonych ze sobą sześciokątnych luster. Położenie każdego z nich jest niezależnie kontrolowane przez komputer- w ten sposób modyfikuje się kształt zwierciadła, co pozwala otrzymać wyśmienitej jakości obraz.
Teleskopy kosmiczne
Atmosfera ziemska jest niezbędna dla naszego istnienia. Zawiera tlen, którym oddychamy, działa jak klosz utrzymujący powierzchnię Ziemi dostatecznie ciepłą i zdolna do utrzymania bogatych form życia oraz jest filtrem zatrzymującym szkodliwe promieniowanie nadfioletowe docierające do naszej planety ze Słońca. Dla astronomów atmosfera jest wątpliwym dobrodziejstwem. Do obserwacji nieba poza optycznym , radiowym i częściowo podczerwonym zakresem widma trzeba używać teleskopów kosmicznych krążących wysoko ponad atmosferą ziemską. Ponadto, wskutek przechodzenia światła przez powietrze obrazy gwiazd w świetle widzialnym są rozmazanymi, migoczącymi małymi plamkami, zamiast wyraźnymi, stabilnie świecącymi punktami. Ponadto, trzeba walczyć z chmurami na niebie oraz coraz większą ilością rozproszonego światła wytworzonego przez człowieka. Światła wielkich aglomeracji miejskich, małych miast, autostrad i dróg rozpraszają się w atmosferze i powodują, że atmosfera ziemska z lekka świeci w nocy. To świecące tło pogarsza jakość prowadzonych obserwacji i staje się z każdym rokiem coraz bardziej kłopotliwe.
Częściowym rozwiązaniem problemów jest budowanie obserwatoriów na odległych od cywilizacji wierzchołkach górskich; powstało nawet obserwatorium na wysoko latającym samolocie. Jednakże wiele rodzajów obserwacji można wykonać jedynie za pośrednictwem teleskopów kosmicznych. Najbardziej znany jest teleskop kosmiczny Hubble’a (HST z ang. Hubble Space Telescope). Teleskop ten został wykonany w Stanach Zjednoczonych przy współudziale niektórych państw europejskich. Jego lustro główne o średnicy 2,4m jest przystosowane do wykonywania obserwacji zarówno w świetle widzialnym , jak i nadfiolecie.
Wiele teleskopów kosmicznych z powodzeniem funkcjonuje już od lat sześćdziesiątych i planuje się zainstalowanie nowych. Niektóre są specjalnie przystosowane do badania nieba w wybranych zakresach widma i najczęściej działają parę miesięcy lub lat. Teleskopy te są automatycznie sterowane i programowane drogą radiową ze stacji kontrolnych znajdujących się na Ziemi.
|
|
|
 Co to jest radioteleskop?
W 1931 roku amerykański inżynier Karl Jansky odkrył fale radiowe pochodzące z kosmosu, gdzieś z okolic centrum Drogi Mlecznej. Od tego momentu zaczął się szybki rozwój nowej gałęzi astronomii - radioastronomii. Obecnie wiadomo już, że fale radiowe mogą pochodzić z niektórych gwiazd, obłoków i z innych galaktyk. Skonstruowano nowy przyrząd do badania fal radiowych - radioteleskop. Składa się on z anten i reflektorów, które mają kształt czaszy. Reflektor w radioteleskopie odbija i ogniskuje fale radiowe w podobny sposób jak lustra w teleskopach, które skupiają i odbijają fale świetlne.
|
Nasa
Jet Propulsion Labolatory
Astronomia
Astronomia i kosmologia
Astronautyka
Wyższa Szkoła Informatyki
|
|
Ślepi obserwatorzy nieba
Ludzie, których idee ukształtowały nasz obraz Wszechświata
Miałem ostatnio sposobność zapoznać się z książką autorstwa Rocky Kolba, pod tytułem "Ślepi obserwatorzy nieba". Autor jest, czego możemy dowiedzieć się z okładki, szefem Centrum Astrofizyki Elementarnej w Laboratorium Fermiego, a przy tym profesorem astronomii i astrofizyki na Uniwersytecie Chicagowskim.
Podobnie jak w przypadku czytanego nieco wcześniej przeze mnie "Przewrotu kopernikańskiego", niniejszą książkę przełożył Piotr Amsterdamski. Tym razem tematem
przewodnim jest cytat z jednego z największych astronomów w dziejach ludzkości, Tychona Brahe: "O tępe umysły. O ślepi obserwatorzy nieba.". Jak nietrudno się domyśleć, autor na kartach swojej książki zabiera nas w świat ludzkich pomyłek, błędnych interpretacji, ale również wielkich odkryć, które choć mniej lub...
|
|
PTA wydaje czasopismo Urania-Postępy
Astronomii, wspólnie z Polskim Towarzystwem
Miłośników Astronomii. Jest to dwumiesięcznik
upowszechniający wiedzę astronomiczną, pisany
przez wybitnych specjalistów z różnych działów
astronomii.
Profesor Bohdan Paczyński doktorem honoris
causa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
Andrzej Woszczyk
Czarne dziury: rozmowa,której nie było
Marek Abramowicz
Pierwotne czarne dziury
Agnieszka Janiuk
Arystotelesowska Strageria— miejsce narodzin fizyki
Elżbieta Nawrocka,
Włodzimierz Nawrocki
|
|
|
|
|
|
